Zeventig

Afgelopen weekend nam ik de trein naar een stadje verderop. Hardloopschoenen aan en waterflesje mee. Het plan was eenvoudig: terug naar huis rennen. Een duurlooptraining voor de marathon. Op de terugweg door de weilanden ontmoette mij een zwanengezin. Een ouderpaar gevolgd door tien jongen. Ik telde ze twee keer. Tien. Een compleet gezin. In een wereld waarin zoveel verloren gaat, verbaasde me dat. Ik rende langzamer en bleef kijken.

Later zag ik op mijn app ik dat het mijn zeventigste dag in herstel was. Zeventig dagen zonder gokken, zonder verdwijnen. De zwanen liepen verder. En ik deed hetzelfde.

Uit met 1945

 Een bijzonder nummer. Het jaar van de bevrijding. Misschien daarom dat ik haar graag rijd.

Buiten is het warm. Met open raampjes waardoor de wind mijn huid aanraakt, luister ik naar Hold on to Let Go van Danny Vera.

Vanmorgen liep ik hard in m'n eentje en daarna stond ik met m'n dochter bij het graf dat vandaag precies een maand oud is.

Nu rijd ik met 1945 over dijken en bruggen, langs stilstaand en stromend water. We brengen mensen eten en ontmoeten ondertussen een stukje van hun leven. Een groet, een glimlach en soms een kort gesprekje.

Ik had een paar maanden geleden niet gedacht dat een klein elektrisch wagentje me iets van vrijheid zou kunnen geven. Toch doet ze dat.

Niet de grote vrijheid van weleer. Geen vlagvertoon of vuurwerk. Maar gewoon dit. Een route, een liedje en beginnende avondlucht boven de polder.

En het besef dat ook een
mens zelf weer een beetje bevrijd kan raken.

Allerbeste tijd

 Vier weken geleden klonk bij het graf Still van Hillsong; 'When oceans rise and thunders roar.' De avond ervoor, tijdens de afscheidsdienst, zong de cantorij Bach; 'Gottes Zeit ist die allerbeste Zeit.'

De oceanen bewegen nog wel een tijdje en het onweer is niet over. Maar meer dan dat blijf ik bezig met die allerbeste tijd. Ik weet nog steeds niet goed wat ik daarmee moet. Er zijn woorden die je gemakkelijk zingt en er is muziek waar je fijn naar luistert. Tegelijk dringt bij mij de inhoud en de betekenis van de tekst zich snel op en kan ik er lang over na blijven denken.

Gisteren bracht ik boodschappen rond voor Picnic. Onderweg zag ik mensen in hun tuin zitten, op balkons genieten van de avond of binnen televisie kijken. Ik kwam op de twaalfde verdieping van een flat waar het uitzicht eindeloos leek. Ik reed langs brede rivieren en door diepe polders. Ik belandde aan het einde van doodlopende weggetjes en bij borden 'Werk in uitvoering' waar je toch nog net tussendoor kon. Trappenhuizen op en dijkweggetjes af.

Eigenlijk bracht ik alleen maar eten.

En toch voelde het alsof ik even door een klein stukje Nederland heen mocht kijken en wat goeds deed. Aan het eind van een drukke avond zat ik een moment op de dijk. De warmte van de dag hing nog in de lucht. Beneden stroomde de rivier onverstoorbaar verder.

Misschien is dat wel het enige wat ik deze dag begreep van Gottes Zeit.

Niet dat dit de allerbeste tijd is. Dat kan ik niet zeggen.

Maar wel dat er, dwars door rijzende oceanen en bulderende donder heen, ook gewone zomeravonden bestaan. Avonden waarop een rivier blijft stromen en je, heel even, met haar kunt uitademen.

Van tafel

 Vanmorgen vieren we in onze kerk het Heilig Avondmaal. Jarenlang hielp ik als diaken de tafel gereedmaken. Ik zette brood en wijn klaar, zorgde dat alles ordelijk verliep en deelde uit. Zelf ging ik niet aan. Niemand leek het op te merken. Ik vond dat niet erg. Dienen was op zichzelf al een feest.

Nu is alles anders.

Bij de Gamblers Anonymous waar ik sinds twee maanden kom, geldt een eenvoudige afspraak. Wie die dag gegokt heeft, zwijgt tijdens de bijeenkomst. Niet als straf, maar als oefening in eerlijkheid. Na afloop is er alle ruimte om met iemand te praten. Eerst de werkelijkheid onder ogen zien. Daarna pas de woorden. Ik merk dat het Avondmaal daar voor mij op lijkt.

Niet omdat iemand mij heeft weggestuurd. Integendeel. Maar er zijn mensen die door mijn handelen geld en vertrouwen zijn verloren. En misschien nog wel meer. Ik gok sinds twee maanden niet meer. Dat is waar. Maar de puinhoop is daarmee niet ineens verdwenen.

In de twaalf stappen waarin ik nu leef, komt verzoening niet aan het begin. Eerst is er de erkenning dat ik machteloos ben. Dan het zoeken en vertrouwen dat ik het niet alleen hoef te doen. Daarna volgt een eerlijke inventarisatie van wat ik heb aangericht. Pas veel later komt het herstellen van relaties, voor zover dat mogelijk is.

Het is geen omweg maar de enige begaanbare weg voor mij. En toch doet het vanmorgen pijn. Misschien wel meer dan ooit.

Vroeger liep ik als diaken langs de tafel zonder er zelf aan te gaan. Dat was een keuze waar ik vrede mee had. Vandaag voelt het anders. Vandaag verlang ik naar die tafel. Niet omdat ik vind dat ik er recht op heb, maar omdat ik opnieuw begin te begrijpen waar gemeenschap toe dient en wat genade eigenlijk kost.

Misschien is dat ook een vorm van genade: dat verlangen je niet met rust laat.

Another chance

Aan het eind van iedere Gamblers Anonymous wordt deze tekst voorgelezen:

ANOTHER CHANCE

Fellow gambler, take my hand;

I'm your friend, I understand.

I've known your guilt, your shame, remorse;

I've borne the burden of your cross.

I found a friend who offered ease;

He suffered, too, with this disease.

Although he had no magic cure,

He showed how we could endure.

We walked together side by side;

We spoke of things we had to hide.

We told of sleepless nights and debts,

Of broken homes and lies and threats.

And so my weary gambler friend,

Please take this hand that I extend.

Take one more chance on something new,

Another gambler helping you.

Vandaag ben ik zestig dagen in herstel. Zestig dagen zonder gokken. Zestig dagen waarop anderen een stukje met me oplopen.

Nog lang niet waar ik wil zijn. Wel verder dan zestig dagen geleden. Soms is een nieuwe kans precies dat: vandaag 

Pannenkoeken en Picnic

Ik merk dat mensen om me heen het lastig vinden. Dat begrijp ik ook wel. In een maand tijd overleed mijn vrouw, vertelde ik over mijn terugval in mijn gokverslaving en veranderde ongeveer alles wat vanzelfsprekend was. Dat is veel. Ook voor de mensen die met me meeleven.

Van de weersomstuit merk ik dat ik het zelf soms ook lastig vind. Dan rijd ik liever een Picnic-rit een paar dorpen verderop dan in Gouda. Terwijl ik juist een zwak heb voor mijn eigen stad en de mensen die er wonen.

Vanmorgen draaide de was. Ik bakte pannenkoeken omdat Lydia jarig is. We aten ze en gaven cadeautjes en reden samen naar het graf waar we oude bloemen vervingen door verse. Vanmiddag haar verjaardag in een park in Rotterdam. Vanavond stap ik weer in mijn Picnic-vrachtwagentje.
Als ik deze dag een jaar geleden had moeten bedenken, was ik er waarschijnlijk niet blij van geworden. Nu word ik dat wel. Natuurlijk moet er nog veel geregeld worden. Ik weet niet precies hoe de komende jaren eruitzien.

Maar de zee is anders geworden. Ik hoef niet meer voortdurend mijn hoofd boven water te houden. Langzaam verandert de branding in grint en schelpen. Nog steeds scherp onder mijn voeten, maar ik kan weer lopen. Misschien zit daar wel het verschil.

Voor de mensen om me heen is mijn verhaal nog steeds een opeenstapeling van verdriet, verlies en ontregeling. Voor mij voelt het, hoe vreemd dat misschien ook klinkt, ook als rust. Niet omdat het makkelijk is, maar omdat ik eindelijk niet meer hoef vol te houden dat het goed gaat.

Het leven groeit niet over het verdriet heen. Het groeit eromheen.

Iemand die op je wacht

Rouwen en boodschappen bezorgen gaan verrassend goed samen.Ik merk dat het niet alleen komt doordat ik bezig ben. Er is nog iets anders.

Achtentwintig jaar lang was er bijna altijd iemand die ergens op me wachtte. Niet als een huisvrouw achter het raam, zo waren wij niet. We hadden allebei ons eigen leven, ons eigen werk en onze eigen afspraken. Maar uiteindelijk kwamen we thuis. Er was een begroeting en een verhaal van de dag.

Nu is dat anders. Misschien vind ik bezorgen daarom wel gaaf. Achter iedere voordeur wacht iemand. Soms kijkt iemand al door het raam. Een andere keer hoor ik alleen voetstappen dichterbij komen. Ik bel aan en voor heel even vul ik een verwachting in.

Het zijn kleine ontmoetingen, vaak niet langer dan een minuut. Waarin het ook heerlijk is om gewoon vriendelijk en vrolijk te kunnen zijn. Even geen meelevende maar een blije ontvangende kant voelt fijn.

Juist nu merk ik hoe bijzonder het is om aan te komen op een plek waar iemand op je rekent. Zelfs al is het maar voor de boodschappen. Dat blijkt, onverwacht, ook een vorm van thuiskomen.

(Foto gisteravond genomen na de laatste bezorging)

Eén nul

Gisteren kreeg ik mijn eerste fooi bij Picnic. Een euro. De bezorginstructies waren kort: 'Klant is op leeftijd. Woont op de elfde verdieping. Even wachten met aanbellen. Boodschappen graag op het aanrecht.'

De lift kwam snel en er liep nergens iemand in de weg. Bezorger worden tijdens wereldkampioenschappen heeft echt voordelen.

Op de galerij had ik een prachtig uitzicht over een oase van groen die zich ver buiten de stad uitstrekte tot aan de volgende stad.

Ze had de deur al open toen ik boven kwam. Ik zette de boodschappen binnen neer. Toen ik weer vertrok, drukte ze me een euromunt in de hand.

Ik heb in mijn leven veel grotere bedragen vastgehouden. Bonussen, meevallers, cadeaus en extra's. Toch voelde deze euro anders.

Terug in het busje keek ik nog eens naar de munt. Hij glom niet meer dan andere euromunten. Toch leek hij meer waard.

Ruimte

Gisteravond zat ik bij de Gamblers Anonymous, iets wat ik sinds 1 mei wekelijks probeer te doen.

Het is een bijeenkomst van mensen die gestopt zijn met dwangmatig gokken, hun gedrag onder ogen zien en met behulp van de twaalf stappen proberen hun leven een andere vorm te geven.

Aan het eind wordt het sereniteitsgebed gebeden. Aanvaarding van het onveranderlijke en de moed om zelf nieuwe keuzes te maken staan daarin centraal.

Dit gebed wordt, voor zover ik weet, in veel verslavingsklinieken aan het eind van een sessie hardop en gezamenlijk gebeden, vaak voorafgegaan door een minuut stilte of enkele andere woorden.

Gisteravond werd het voorafgegaan door een minuut stilte voor de mensen die de weg naar deze ruimte nog niet gevonden hebben. En ineens kon ik het voelen. Het dwangmatige, het jachtige, de onrust en de eenzaamheid van het 'buiten' zijn. De eindeloze cirkel van geld regelen, de grenzeloosheid daarvan en vervolgens weer spelen. Waarbij winnen of verliezen allang niet meer uitmaakt. De dwaasheid en destructiviteit van dat alles.

De afgelopen week ben ik veel bezig geweest met herstel. Zowel richting de mensen bij wie ik schade heb aangericht als met mezelf. Niet alles is of wordt zomaar opgelost.

Toch was ik gisteravond even blij met het niet meer buiten de ruimte van herstel en genezing te zijn. De rust van dat moment voelde rijk.

Stalkaars

Vandaag bezocht ik sinds de begrafenis van Herma voor het eerst haar graf. De neergelegde bloemen lagen op omgewoelde aarde. Linten van een krans waaierden over het zand. Ik maakte een paar foto's en liep uiteindelijk weer weg.

Vlak voordat ik het natuurgrafveld verliet, keek ik nog één keer achterom. Een bloeiende stalkaars ving mijn blik. Daarachter wist ik haar graf.

Na meer dan een halve eeuw Pasen en het verhaal van het open graf, liep ik vandaag weg van één dat nu gesloten is.

Het beeld dat mee naar huis ging, was niet de aarde. Het was de stalkaar
s.

Later is nu

Het is zondagavond. Het hele land zit voor de televisie. De eerste wedstrijd van Oranje op een groot toernooi. Misschien ga ik straks nog kijken, al staat mijn hoofd er niet echt naar.

Anderhalve maand geleden kwam ik met mijn terugval naar buiten. De tijd die volgde was een achtbaan van emoties, gesprekken en dingen die geregeld moesten worden. Door het ziek zijn van mijn vrouw, haar overlijden en de begrafenis bleef veel liggen. Met steeds dezelfde gedachte: dat komt later wel.

Dat later begint nu.

Morgen staat het eerste echte gesprek met een gedupeerde gepland. In de loop van de week volgen er meer. Ik zie er als een berg tegenop. Mensen onder ogen komen. Horen hoe hun vertrouwen beschadigd is. Dat is het minste wat ik kan doen.
Antwoord geven op de vraag hoe dit heeft kunnen gebeuren, is moeilijker. Zeker wanneer er naast alles wat er misging ook een mooie relatie was. Ik weet het gewoon niet.
Alles op de verslaving schuiven voelt te makkelijk. Alsof ik daarmee verantwoordelijkheid wegduw op het moment dat ik die juist wil nemen.
Zeggen dat ik mensen moedwillig heb bedrogen om aan geld te komen voor gokken, komt dichter in de buurt. Al voelt ook dat niet als het hele verhaal. Wat ik wel weet, is dat vertrouwen beschadigd is. Misschien is beschadigd zelfs een te voorzichtig woord.
Toezeggen dat het financieel goedkomt kan ik niet. Hooguit zeggen dat ik mijn uiterste best zal doen. Maar ook dat klinkt mager. Ik weet het gewoon niet.
Donderdag teken ik de laatste papieren voor wat betreft het uit handen geven van mijn financiële zaken. Misschien zegt dat iets. Misschien ook niet.

Tegelijkertijd is dit de week waarin ik ervoor moet zorgen dat er op korte termijn weer betaald werk komt.
De eenvoudigste taak is het inleveren van mijn auto. De mooie glanzende bak past niet meer bij het leven dat voor me ligt.

Zes weken

Mijn app vertelde mij iets wat ik zelf bijna vergeten was: zes weken sober. Vroeger zou ik zo'n mijlpaal gevierd hebben. Een vinkje zetten. Een foto plaatsen. Iets roepen over een nieuw begin.
Nu voelt het anders.
De afgelopen zes weken speelden zich af tegen een achtergrond die ik niemand toewens. Het ziekbed van mijn vrouw, het hospice, haar overlijden en de uitvaart. Dagen waarin tijd soms stilstond en tegelijk voorbij vloog.
In dezelfde tijd werd mijn zaak opgedoekt en m'n kantoor opgeheven. Bureaus werden niet alleen leeg- maar ook opgehaald.
Misschien is dat ook waarom die zes weken niet voelen als een prestatie. Eerder als een andere manier van leven. Geen leugens meer. Niet meer achter het scherm met een online tweede leven. Geen post meer om te verdonkermanen. 
Natuurlijk denk ik nog weleens aan gokken. Verslaving verdwijnt niet omdat een app een getal laat zien. Maar tussen denken en doen is ruimte gekomen. Genoeg ruimte om een andere keuze te maken.
Zes weken dus. Geen overwinning en geen eindpunt. Gewoon zes weken waarin ik aanwezig was bij wat er werkelijk gebeurde. Bij liefde, afscheid, verdriet en stilte.
En eerlijk gezegd is dat al meer dan genoeg.

Geen bal aan

Vanmorgen liep ik naar het kleine kerkje van het gehucht waar ik verblijf. De deur was dicht. Geen mensen en geen dienst. Wel lag er een bal onder de heg. Een geelgroene voetbal met een buitenkant die meer leek op een tennisbal. Alleen de grootte veronderstelde dat hij geschopt wilde worden in plaats van geslagen. Dat deed ik een paar keer.
Thuisgekomen in mijn bakhuisje keek ik naar de kerkdienst thuis. Die voelde vreemd. De afgelopen tijden stond de kerk symbool voor alles rondom mijn vrouw. Het zieker worden, het overlijden en tenslotte de begrafenis.
Nu stond de overstap van basisschoolkinderen die naar het voortgezet onderwijs gaan centraal. Normaal gesproken mooi om te zien. Voor nu en voor mij iets teveel hoop en iets teveel toekomst.
Nog even naar de voorbede geluisterd. Ik blijf het belangrijk vinden op welke manier een ander woorden geeft aan mijn lijden en leven.